SPSS Syntax
Een handleiding voor de commandotaal van SPSS Statistics 17

 

Herman Braat, 2009

1 - Inleiding ¹

 

Elke gebruiker van SPSS weet hoe met het programma te werken op de manier van Windows, dat is met gebruikmaking van de dialoogvensters onder de gereedschapsknoppen en menu's in de grafische interface. Wie alleen op deze standaardmanier van Windows tabellen en grafieken bij elkaar klikt in SPSS, dat wellicht al jaren zo doet, verliest voortdurend tijd en maakt veel meer fouten dan nodig is. En die fouten kunnen ook onopgemerkt en onopgelost blijven omdat er achteraf toch niemand is - dikwijls ook de maker zelf niet - die kan controleren wat er nu precies is gebeurd, hoe tabellen en grafieken precies tot stand zijn gekomen. Er is ook een andere meestal effectievere en efficiëntere manier om met SPSS te werken, namelijk door gebruik te maken van de commandotaal SPSS syntax. In een ver verleden voordat de vensters van Microsoft Windows de wereld veroverden, was SPSS syntax ook het enige wat er was. En menigeen die in die tijd in een opleiding met SPSS geconfronteerd werd en er nadien nooit meer wat mee gedaan heeft, zal er weinig goede herinneringen aan over hebben gehouden. SPSS syntax was eng en moeilijk en helemaal niet snel. Elke vergeten of verkeerd geplaatste punt of komma resulteerde in het vastlopen van SPSS. Dat was het verleden. Vandaag de dag moet er weliswaar nog steeds ook op de punten en komma's gelet worden, maar hoeft het werken met de commandotaal SPSS syntax niet of niet veel moeilijker te zijn dan het alleen op de gebruikelijke Windows manier met SPSS werken. Het werken met SPSS syntax heeft niet alleen grote voordelen voor de regelmatige SPSS-gebruiker, maar kan juist ook grote voordelen hebben voor hen die maar af en toe met SPSS werken.  Het leren werken met syntax is ook de eerste noodzakelijke stap naar een professioneel gebruik van SPSS.

 

Dit artikel is een handleiding in het werken met de commandotaal SPSS syntax en bedoeld om er snel zelf mee aan de slag te kunnen gaan. Gestart wordt met het bespreken van wat nu de specifieke voordelen van het werken met SPSS syntax zijn. Daarna wordt aan de hand van een korte demonstratie ingegaan op de vraag wat SPSS syntax precies is. Vervolgens worden vier methoden besproken voor het zelf vervaardigen van SPSS syntax. Daarbij komen ook de mogelijkheden van de in SPSS 17 vernieuwde Syntax editor aan de orde. Ingegaan wordt ook op de basisregels waaraan SPSS syntax moet voldoen. Tot slot worden voor verdere studie besproken de zeer uitgebreide en complete helpfunctionaliteiten en handleidingen van SPSS zelf voor het werken met syntax.

2 - De voordelen van SPSS syntax

 

De belangrijkste voordelen voor het werken met SPSS syntax zijn tijdwinst, krachtiger, en archivering en betere communicatie.
 

Tijdwinst

Werken met de commandotaal SPSS syntax betekent dat je SPSS-opdrachten opslaat en automatiseert, dat je het programma SPSS werkzaamheden laat verrichten die jij anders telkens helemaal van begin af aan opnieuw zelf zou moeten doen. Het genereren van nieuwe syntaxen kost de eerste keer nauwelijks of geen extra tijd ten opzichte van de standaardmanier van het uitsluitend met de dialoogvensters werken. Eenmaal gemaakte syntaxen worden bewaard en kunnen telkens opnieuw gebruikt worden. Door het werken met SPSS syntax kunnen daarom enorme tijdsbesparingen gerealiseerd worden ten opzichte van het alleen maar op de wijze van Windows met SPSS werken. Het is werkelijk zo dat terugkerende SPSS-werkzaamheden die anders uren of dagen kosten, door het werken met SPSS syntax teruggebracht kunnen worden tot enige minuten of minder. En waar het herstellen van fouten bij de wijze van Windows veel tijd kan kosten en dikwijls betekent dat je helemaal van vooraf aan kunt beginnen, kunnen fouten nu dikwijls in minuten hersteld worden.

 

Het essentiële voordeel van de tijdwinst door het werken met SPSS syntax ontdek je zelf waarschijnlijk pas door er in de praktijk zelf mee te gaan werken. Maar een illustratie kan het hier nog wat duidelijker maken. Stel dat een onderzoeker dagen bezig is geweest met het analyseren van de gegevens van een tevredenheidenqu ête onder huurders in een wijk. De onderzoeker heeft in die dagen met behulp van de dialoogvensters onder de menu's en gereedschapsknoppen in SPSS heel wat nuttige tabellen en grafieken bij elkaar geklikt. Alleen wanneer hij of zij na een paar maanden de gegevens binnenkrijgt van een zelfde enqu ête in een andere wijk en dezelfde tabellen en grafieken wil maken als de eerste keer,  dan kan hij of zij  helemaal van voor af aan beginnen met het tijdrovend en foutgevoelig opnieuw handmatig bij elkaar klikken van de tabellen en grafieken. Had de onderzoeker alle SPSS-opdrachten de eerste keer meteen in SPSS syntax bewaard, dan was de tweede analyse wellicht in een paar uur gepiept. En die paar uren zijn dan vooral nodig omdat de onderzoeker zich weer even moet inwerken in het onderwerp. De computer zelf draait de nieuwe SPSS-analyses waarschijnlijk binnen de minuut.

Krachtiger

De dialoogvensters geven geen toegang tot alle mogelijke opdrachten en opties van SPSS. Daarvoor heb je SPSS syntax nodig. Werken met de commandotaal SPSS syntax betekent dat je het programma meer en ingewikkelder taken kunt laten verrichten dan wanneer je alleen met de menu's, gereedschapsbalken en dialoogvensters werkt.

Archivering en communicatie

Werken met SPSS syntax betekent dat je niet alleen de door SPSS uitgevoerde analyses of tabellen en grafieken bewaart, maar je bewaart ook de bijbehorende SPSS-opdrachten zelf als voor iedereen leesbare tekst. Hierdoor raakt nooit meer verloren wat je allemaal met SPSS gedaan hebt. Het communiceren met anderen verloopt nu ook veel foutlozer en sneller. Je hoeft niet meer hele verhalen te vertellen van 'doe dit of doe dat met SPSS. ... En dan gebeurt er dit of dat', je laat anderen gewoon de syntax lezen. Gegeven dat je met SPSS syntax de opdrachten bewaart om gegevens te bewerken en te analyseren, heeft SPSS syntax juist ook voordelen voor hen die maar af en toe met SPSS werken. Voor hen is het veel eenvoudiger om weer de draad in het werken met SPSS op te pakken dan wanneer er telkens opnieuw vanuit het niets gestart moet worden omdat je geheugen je in de steek laat.