3 - Starten met Syntax

SPSS syntax is tekst. Het betekent niets anders dan dat opdrachten voor SPSS worden opgeschreven als tekst en opgeslagen worden in telkens opnieuw te gebruiken tekstbestanden. Hier volgt een eenvoudig voorbeeld van SPSS syntax:

* ======================================.
* EENVOUDIG VOORBEELD VAN SPSS SYNTAX.

* 1 - Gestart wordt met het openen van een SPSS-gegevensbestand.

GET
  FILE='C:\Program Files\SPSSInc\Statistics17\Samples\English\GSS93 subset.sav'.

* 2 - De procedure Frequencies kan ons vertellen of de Amerikanen die
      in 1993 aan deze enqu ête meededen veel of weinig van klassieke
      muziek (classicl)hielden en wat hun leeftijden (agecat4) waren.

FREQUENCIES VARIABLES=classicl agecat4
  /BARCHART PERCENT
  /ORDER=ANALYSIS.

* 3 - De procedure Crosstabs kan ons vertellen of er verschillen zijn
      tussen jongeren en ouderen in de voorkeuren voor klassieke muziek.

CROSSTABS
  /TABLES=agecat4 BY classicl
  /FORMAT=AVALUE TABLES
  /STATISTICS=CHISQ 
  /CELLS=ROW
  /COUNT ROUND CELL.
* ======================================.

Dit voorbeeld van SPSS syntax bestaat uit drie SPSS-opdrachten GET FILE, FREQUENCIES en CROSSTABS die telkens vooraf worden gegaan door (achter de * of asterisk) een toelichtende opmerking. Grote kans dat je dit voorbeeld ook zo op je eigen computer kunt uitvoeren omdat het genoemde gegevensbestand 'GSS93 subset.sav' al deel uitmaakt van de standaardinstallatie van SPSS².

Het voorbeeld kan als volgt uitgevoerd worden:

1 - Start SPSS. Gewoonlijk kom je dan in het elke SPSS-gebruiker bekende venster van de Data editor dan wel in het uitvoervenster (SPSS Output of viewer). Kies in een van deze twee vensters de menuopdracht File>New>Syntax. Een derde venster verschijnt, het venster van de SPSS syntax editor:

2 - Kopieer nu uit dit artikel de tekst van het zojuist gepresenteerde voorbeeld en plak deze in de Syntax editor:

(Wat je ook kunt doen in plaats van de stappen 1 en 2 is het bestand met de voorbeeldsyntax vanaf hier

te downloaden naar je computer en het vervolgens in SPSS te openen. )

3 - Laat SPSS de opdrachten nu uitvoeren. Dat doe je door te kiezen voor de menuopdracht Run>All. Of je kunt in plaats daarvan ook door het slepen met de muis alle opdrachtregels selecteren (of Ctrl+A gebruiken) en vervolgens op de gereedschapsbalk klikken op de knop Run:

SPSS voert nu de aangeboden opdrachten uit en plaatst de resultaten in het uitvoervenster. Als het goed is gegaan, ziet het resultaat er ongeveer als volgt uit:

(De volledige resultaten van deze SPSS-analyse zijn hier te downloaden in pdf-formaat)

Als het met dit specifieke voorbeeld niet goed is gegaan, is de kans het grootst dat er iets mis is gegaan met de opdracht GET FILE en dat het bestand in werkelijkheid ergens anders op je computer of netwerk staat als in het voorbeeld wordt verondersteld. Maar SPSS zal je dan op weg helpen met een foutmelding, bijvoorbeeld iets van 'The filename is not valid.' De foutmelding vind je dan terug in het uitvoervenster. Met ingang van SPSS 17 vind je foutmeldingen echter ook terug onder in de SPSS editor zelf en is het eenvoudiger fouten te verhelpen (dit wordt verderop besproken bij het onderwerp handmatig genereren van syntax) .

Veronderstellende dat het allemaal goed is gegaan, laten we eens kijken wat er precies is gebeurd. Met de opmerkingen (de teksten achter de asterisken (*)) doet SPSS niets. Die zijn bedoeld als extra informatie en als geheugensteun voor de gebruikers³. SPSS start in het voorbeeld met het trachten uit te voeren van het GET FILE commando:

GET

FILE='C:\Program Files\SPSS\Statistics17\Samples\English\GSS93 subset.sav'.

Dit is het commando voor het openen van een SPSS-gegevensbestand, in dit geval dus het bestand 'GSS93 subset.sav' dat te vinden zou moeten zijn in de map 'C:\Program Files\SPSS\Statistics17\Samples\English\-GSS93 subset.sav'.

Wanneer het gegevensbestand geopend is in SPSS, kan de tweede opdracht uitgevoerd worden:

FREQUENCIES VARIABLES=classicl agecat4

/BARCHART PERCENT

/ORDER=ANALYSIS.

Dit is de opdracht aan SPSS om de procedure Frequencies uit te voeren op de variabelen classicl (of men veel of weinig van klassieke muziek houdt) en agecat4 (indeling in vier leeftijdscategorieën). Deze opdracht zal standaard in ieder geval resulteren in de presentatie van frequentietabellen of rechte tellingen. Met het subcommando BARCHART vragen we daarbij ook om staafgrafieken.

CROSSTABS
/TABLES=agecat4 BY classicl
/FORMAT=AVALUE TABLES
/STATISTICS=CHISQ
/CELLS=ROW
/COUNT ROUND CELL.

De procedure Frequencies is een univariate techniek, dat wil zeggen bedoeld voor de analyse van afzonderlijke kenmerken. In het voorbeeld willen we echter ook weten of er een relatie ofwel samenhang is tussen de twee kenmerken leeftijd en het van klassieke muziek houden. De procedure crosstabs kan ons hier een antwoord op geven.

Gegeven dat SPSS syntax niet anders is dan een teksttaal voor SPSS-commando's, is het belangrijk te beseffen dat deze commando's bewaard worden in eenvoudige tekstbestanden. De naam van een syntaxbestand eindigt altijd met de drie letters sps als extensie (dus: naam.sps)⁴.